Auteur: Mark-Jan Zwart

Christus in de diepvries

Toen onze jongste dochter één jaar was, hield haar lichaam ermee op. Zij kon het voedsel niet binnenhouden, haar buik zwol op en alle energie stroomde uit haar weg. Op een dag kwam ik thuis uit mijn werk en vanuit de tuin zag ik haar in de box liggen. Roerloos en wit. Toen ik dichterbij kwam, begonnen haar ogen te stralen met de levendigheid die haar eigen is. De rest van haar lichaam bleef echter doodstil liggen. Wij besloten die avond nog terug te gaan naar de huisarts die ons eerste bezoek niet erg serieus had genomen. De volgende dag werd onze dochter opgenomen in het ziekenhuis, waar zij twee weken aan de sondevoeding heeft gelegen. Lees verder

Dodenherdenking – Stil worden door te luisteren

Stil zijn tijdens dodenherdenking. Ik vind het lastig. Natuurlijk, die twee minuten zwijgen gaat nog wel, maar werkelijk stil worden en herdenken, lukt mij slechts zelden. Om dat te kunnen, moet ik mijn gedachten laten gijzelen door iets wat het alledaagse overstijgt. Iets groters, iets ingrijpenders. Dat sta ik maar zelden toe. Om dit toch te leren, proberen wij onze kinderen ieder jaar rond deze datum mee te nemen naar een van de overblijfselen van de Tweede Wereldoorlog. Dit jaar bezochten wij Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort. Een bijna vergeten gevangenenkamp midden in Nederland, waar de nazi’s vanwege de verscholen ligging in de bossen onbespied hun onmenselijke gang konden gaan. Wat is overgebleven, zijn slechts enkele stille getuigen, die alleen beginnen te spreken als je stil blijft staan. Lees verder

Praat over het kwaad op straat

Een uniek gesprek tussen kerk, overheid en samenleving in de Alphense Adventskerk

Praten over het kwaad is nodig en juist de kerk kan in dit gesprek een belangrijk geluid laten horen. De kerk neemt het kwaad namelijk bloedserieus en gelooft ook in het einde ervan. Waarom zou zij anders over twee weken nog Pasen vieren? Dit was de conclusie van de lezing die terrorismedeskundige Beatrice de Graaf maandagavond gaf in de Alphense Adventskerk. Drie dominees hadden de handen ineengeslagen en De Graaf uitgenodigd voor een lezing over het thema verlangen naar veiligheid in een tijd van radicalisering. Ook burgemeester Liesbeth Spies was uitgenodigd om hierover haar licht te laten schijnen op de Alphense situatie. Het was uniek dat kerk, overheid en samenleving vertegenwoordigd waren om over zo’n actueel thema met elkaar het gesprek aan te gaan. Lees verder

Vaders in de collegebanken

Regelmatig droom ik dat ik weer op de middelbare school zit. Hoewel ik inmiddels volwassen ben en zelfs al kinderen heb, moet ik toch opnieuw alle lessen volgen en ook eindexamen doen. Het lukt mij maar niet om de docenten ervan te overtuigen dat ik dit al een keer heb gedaan en zelfs al mijn diploma heb behaald. Ze blijven onverbiddelijk. Ik moet het echt nog een keer doen. Telkens schrik ik gefrustreerd wakker. Lees verder

Het paradijs achter privacy

Wie heeft vroeger nooit geprobeerd het handgeschreven rapport van de meester of juffrouw aan te passen? Wie is er niet in de weer geweest met Tipp-ex of heeft weleens oude rapporten verknipt om met veel gepriegel en zo weinig mogelijk lijm een nieuw rapport in elkaar te knutselen in de hoop dat de kniplijnen niet zichtbaar zouden zijn onder het kopieerapparaat?

Deze tijden zijn sinds het bestaan van digitale leerlingvolgsystemen voorgoed voorbij. Cijfers worden genadeloos geregistreerd en zijn onmiddellijk open en bloot zichtbaar voor ouders. Gemiddelden die de rapportcijfers zullen vormen, worden automatisch berekend en liggen onherroepelijk vast. Afwezigheid, zogenaamde ziekmeldingen, te laat komen – het wordt allemaal meteen gemeld via een pushbericht op de telefoon van de ouders. Waar je vroeger nog snel naar huis kon sprinten om een telefoontje van school of een brief op de mat voor te zijn, kun je jezelf tegenwoordig de moeite besparen. Niemand is opgewassen tegen de snelheid van het digitale tijdperk. Lees verder

Een kleine ode aan Petra

Over muziek moet je eigenlijk niet schrijven. Muziek moet galmen door een concertzaal tijdens een adembenemend optreden of gewoon door je woonkamer op een vrije zaterdagmorgen. Muziek moet kraken uit de speakers van een autoradio die je vergezelt op een eindeloos deinende snelweg of door kleine oordopjes geperst worden tijdens een lange fietstocht, terwijl de nummers onvergetelijke verbindingen maken met het landschap om je heen. Geschreven woorden kunnen deze ervaringen nauwelijks in woorden vangen. Daarom probeer ik dat ook zelden.

Toen mijn zonen mij onlangs kwamen vragen om meer van ‘die muziek’, nadat ik op zo’n vrije zaterdagmorgen een oude cd van de Amerikaanse rockband Petra had opgezet, wist ik dat ik over hun muziek toch eens wat moest opschrijven. Petra is namelijk meer dan alleen maar muziek. Lees verder

Open dag

Nog nooit heb ik mijn collega Jannie zien huilen maar vandaag doet zij dat wel.
‘Al jaren bak ik poffertjes op de open dag,’ snottert ze tegen mij. ‘De kinderen vinden het fantastisch en nu hoeft het opeens niet meer? Stelletje oelewappers.’
Met een driftige armbeweging richting de directiekamer beent Jannie weg. Opgelucht kijk ik haar na. Gelukkig heeft zij mij niets gevraagd. Anders had ik eerlijk moeten zeggen dat ik haar stinkende kraam met die treurige, gekleurde vlaggetjes en haar afgemeten portie van zes poffertjes ‘met niet te veel suiker’ ook spuugzat was. Jannie was de verpersoonlijking van de meest verschrikkelijke dag van het schooljaar: de open dag. Ik bezocht nog liever een kunstexpositie van de hervormde vrouwenvereniging dan dat ik op die dag één stap binnen de school zette. Lees verder

Beautiful Day – Een druppel hoop in een zee vol geweld

ATYCLBHet is het jaar 2000. De wereld heeft net de millenniumwisseling gevierd. De twintigste eeuw vol oorlogsgeweld ligt achter ons en wij staan op de drempel van een nieuw tijdperk. Het krieken van een nieuwe dag trilt hoopvol in de lucht. Ik sta op het punt om met de mooiste vrouw van de wereld te trouwen en op de achtergrond speelt Beautiful Day van de Ierse rockband U2 als de soundtrack van dit nieuwe begin. Het aanstekelijke openingsnummer van U2’s nieuwste album doet met zijn eerste tonen en pompende beat de serieuze noot in de albumtitel, All That You Can’t Leave Behind, gemakkelijk vergeten. Iedereen denkt aan vooruitgaan en zelfs aan Elevation. Niemand is bezig met de dingen die we achter moeten laten. Totdat nog geen jaar later twee vliegtuigen zich in de Twin Towers in New York boren. De wereld en het aanzien van het nieuwe millennium zijn in één klap veranderd. New York, o, New York. De nummers van All That You Can’t Leave Behind galmen nog na als de verwonde stad New York en een geschokte wereld versuft overeind krabbelen. And you can only take so much. Walk on, walk on. Het moment van verschijnen en de songteksten van Bono doen bijna profetisch aan. Had iemand al opgemerkt dat U2 het bord van de aankomsthal op de albumhoes heeft laten veranderen in J33-3? Het is een verwijzing naar de woorden van God in het boek van de profeet Jeremia. Roep tot Mij, en Ik zal u antwoorden, Ik zal u grote en onbegrijpelijke dingen bekendmaken, die u niet weet (Jeremia 33:3). Lees verder

Wer ist er?

Deze week zag ik Er ist wieder da, een spraakmakende film die bij het verschijnen in 2015 veel stof deed opwaaien. Een komische film over Adolf Hitler die er plotseling gewoon weer is. Mag dat wel? Dat het een Duitse film is, maakt het misschien wel ingewikkelder maar ook interessanter. Zou Er is wieder da een poging zijn van de Duitse filmmaker David Wnendt (en eerder al van de Duitse schrijver Timur Vemes die het boek schreef waarop de film is gebaseerd) om in het reine te komen met het Duitse verleden? Dit vroeg ik mij van tevoren af. De film blijkt echter veel meer te zijn dan dat. Lees verder

Taal als intimiteit met God

Onlangs is in onze familie het drieëntwintigste kleinkind geboren. Gisteren stonden wij over het piepkleine meisje gebogen en ik realiseerde me dat wij naar een onwaarschijnlijk taalwonder keken. Zelf hebben wij vijf kinderen gekregen. De oudste is inmiddels veertien jaar en de jongste is al bijna door de laatste taalverwervingsfase heen, die rond het negende jaar eindigt. In de tussenliggende jaren hebben zich bij ons dus ook vijf gigantische taalwonderen voltrokken, maar ik ben mij daar nooit goed bewust van geweest.

Nu ik wat meer kennis heb van de taalverwerving kijk ik met andere ogen naar mijn kleine nichtje. In haar eerste zes maanden zal zij in staat zijn om op spraakcontrasten uit alle mogelijke talen te reageren. In de tweede helft van haar eerste levensjaar zal zij vertrouwd raken met de spraakklanken uit haar eigen taal (of eigenlijk die van haar vader en moeder) en hier een voorkeur voor ontwikkelen. Haar enorme vermogen om iedere willekeurige taal te leren, zal hierdoor weliswaar afnemen, maar daarvoor in de plaats zal zij in haar tweede levensjaar een explosieve groei in woordkennis doormaken. Per dag zal zij zes tot tien nieuwe woorden leren en onthouden. Probeer dat nu nog maar eens na te doen bij het leren van een nieuwe, vreemde taal! Lees verder