Deze week keek ik naar een nieuwsitem over het gebruik van AI door studenten. Ik keek samen met mijn bejaarde vriend Tijs, die nog wel kan zien maar niets meer kan onderscheiden. Hoewel Tijs nog een heldere geest heeft, is de opkomst van het internet mede door zijn beperkingen aan hem voorbijgegaan. Dat maakt hem kwetsbaar en hulpbehoevend in deze gedigitaliseerde samenleving. Tijs wist niet waar het nieuwsitem over ging. Hij vroeg mij of AI verdovende middelen waren. Ik probeerde uit te leggen dat je met AI vrijwel iedere vraag kunt beantwoorden en ik vroeg hem wat we AI eens zouden vragen. Tijs dacht even na en kwam toen met zijn vraag: Ik zou eigenlijk wel willen weten hoe het nou met mijn broer Willem is. Ik moest lachen toen Tijs mij oprecht en verwachtingsvol bleef aankijken. Ik besefte ook dat Tijs AI in een ontnuchterend licht stelde met zijn vraag. Wat stelt deze toepassing die de wereld in een nieuwe versnelling heeft gebracht eigenlijk voor als zij ons niet eens kan vertellen hoe het met onze eigen broer is?

Twee keer per week begin ik mijn dag met zwemmen. Eerst studeer ik wat. Daarna duik ik het bad in om zo’n veertig baantjes te trekken en vervolgens aan de werkdag te beginnen. Het is een arrangement voor de vroege vogels en het zijn vooral ouderen die er gebruik van maken. Zoals Sylvia die iedere morgen binnen komt stappen in een knalroze badpak alsof zij nog een jonge blom van in de twintig is. Of Jacques die iedereen in het bad luidruchtig begroet en dan op zo’n geaffecteerde toon dat je geneigd bent om een paar banen op te schuiven. Vanmorgen was er blijkbaar iemand jarig in het gezelschap, want iemand zette een verjaardagslied in dat al snel door de anderen werd overgenomen. Een tiental grijze en kalende hoofden die net boven het water uitstaken en probeerden te zingen. Het had een schilderij van Marius van Dokkum kunnen zijn. Jacques schalde boven iedereen uit.

Er is een oud verhaal dat vertelt hoe de Romeinen de Etruskische stad Falerii belegerden. De kinderen van de vooraanstaande Faleriërs kregen in die dagen les van de beste schoolmeester van de stad. Hij gaf zijn lessen graag buiten de stadsmuren en ook tijdens de belegering ging hij hier gewoon mee door. Op een dag bracht de schoolmeester zijn leerlingen tot aan de voorpost van het Romeinse leger. Hij leidde hen naar het hoofdkwartier van de Romeinse generaal Camillus en leverde de kinderen aan hem uit. ‘De ouders van deze jongens zijn de leiders van Falerii. Deze stad is van u.’ De Romeinse generaal Camillus werd echter woedend vanwege dit onfatsoenlijke gedrag. ‘Wij vechten tegen volwassenen, niet tegen kinderen.’ Hij liet de schoolmeester uitkleden en gaf de jongens stokken om hem de hele weg terug naar de stad stokslagen te geven. Toen de inwoners van Falerii hoorden hoe de Romeinen hadden gehandeld, raakten zij diep onder de indruk. Zij gaven zij zich hierop vrijwillig aan hen over.

Kunnen wij kiezen om te leven of te sterven? Deze vraag vormt een belangrijk motief in de film Breathe (2017). De film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Robin Cavendish, die op achtentwintigjarige leeftijd besmet raakt met het poliovirus en vanaf zijn nek verlamd raakt. Van de ene op de andere dag verandert Robin van een energieke levenslustige man in een zogenaamde responaut, iemand die afhankelijk is van een beademingsapparaat. Hoewel zijn vrouw Diana hem iedere dag opzoekt en hem probeert op te vrolijken met hun pasgeboren zoon Jonathan (die de film overigens heeft geproduceerd), raakt Robin in een diepe depressie. Hij wil niets liever dan sterven en hij vervloekt het apparaat dat hem in leven houdt. Zijn vrouw wil echter niets van zijn wens om te sterven weten. Haal me dan tenminste weg uit dit ziekenhuis, smeekt Robin. Dat is het begin van een prachtig verhaal. Diana koopt een groot landhuis, schakelt vrienden in en tegen de uitdrukkelijke wil van de ziekenhuisdirecteur in haalt zij Robin met beademingsapparaat en al weg uit het ziekenhuis. Vanaf dat moment is niets te gek meer. Een vriend ontwerpt een rolstoel met een beademingsapparaat dat op een accu werkt, zodat Robin weer naar buiten kan. Een bus wordt verbouwd en Robin kan overal heen gereden worden. Wanneer Jonathan oude foto’s ziet uit de tijd die zijn vader doorbracht in Afrika, besluit het gezin ook weer te gaan reizen. Kunnen wij kiezen om te leven of te sterven? Jazeker, meent Diana, en ik kies om te leven.